YouTube standart lisansı ile Creative Commons farkı nedir?

YouTube'da bir video açıp açıklamasının altına baktığınızda bazen "Lisans: Creative Commons Atıf" yazdığını görürsünüz, çoğu videoda ise bu satır hiç yoktur. Neden? Çünkü videoların büyük çoğunluğu "standart YouTube lisansı" ile yayımlanır. İkisi arasındaki fark, bir videoyu yeniden kullanıp kullanamayacağınızı belirler.

Standart YouTube lisansı

Yükleyen kişi başka bir seçim yapmadıysa video bu lisansla yayımlanır. Üç noktayı bilmekte fayda var:

• Telif hakkı yükleyende kalır; izleyiciye yeniden kullanma izni verilmez.
• YouTube'un hizmet şartları, videoyu platform içinde izlemenize ve paylaşmanıza izin verir. Videoyu indirip başka yerde kullanmak bu iznin kapsamında değildir.
• Videoyu kendi projenizde kullanmak için eser sahibinden ayrıca izin almalısınız.

Başka deyişle, standart lisanslı bir video "izlemek için"dir, "yeniden kullanmak için" değildir.

Creative Commons Atıf (CC BY)

Yükleyen isterse videoyu CC BY lisansıyla işaretleyebilir. Bu durumda herkes videoyu kullanabilir, düzenleyebilir ve hatta ticari projelerde de değerlendirebilir; yeter ki eser sahibine atıf yapsın. YouTube'da yalnızca CC BY seçeneği sunulur; BY-NC, BY-SA gibi türleri yüklerken seçemezsiniz.

Sonuçta, bir video CC BY ise:

1. Kesip birleştirebilirsiniz (YouTube Video Düzenleyici ile bile).
2. Kendi işinize dahil edebilirsiniz.
3. Atıf yapmak zorundasınız.

Karşılaştırma tablosu

Konu	Standart lisans	CC BY
Yeniden kullanım	Yükleyen izni gerekir	İzin önceden verilmiş
Atıf	Konu dışı (izne bağlı)	Zorunlu
Ticari kullanım	Sözleşmeye bağlı	Serbest
Düzenleme	İzinle	Serbest
Arama filtresi	Yok	"Creative Commons"

Bir video gerçekten CC mi?

Lisans etiketine bakmak yeterli değildir. Şu iki tuzak sık yaşanır:

1. Yükleyen, videoda başkasına ait materyal kullanmış olabilir: Bir film sahnesi, popüler bir şarkı gibi. Yükleyen CC işaretlese bile, bu bölümler üzerinde hakkı yoktur ve lisans onları kapsamaz.
2. Lisans sonradan değiştirilebilir: Bugün CC BY olan video yarın standarda dönebilir. Önceki kullanım yine geçerli kalır ama kanıt için ekran görüntüsü ve tarih saklayın.

Nasıl arama yapılır?

YouTube'da arama yapıp "Filtreler" menüsünde "Creative Commons" seçeneğini işaretleyin. Sonuçlar yalnızca CC BY videoları gösterir. Yine de açıklamayı okuyun, müzik ve görüntü kaynaklarını kontrol edin.

Atıf örneği

"Video başlığı" - Kanal Adı, https://www.youtube.com/watch?v=..., CC BY 3.0 lisansıyla kullanılmıştır.

Daha ayrıntılı kalıplar için /blog altındaki atıf yazısına bakabilirsiniz.

Dönüştürücüyle ilişkisi

Dönüştürücü yalnızca 15 dakikaya kadar olan videolarda çalışır ve saatte 10 dönüştürme sınırı vardır. Bu araçla ses almak teknik olarak her videoda mümkün olabilir; hukuken doğru olan ise yalnızca hakkına sahip olduğunuz içeriklerle sınırlı kalmaktır: kendi videolarınız, CC BY etiketli içerikler (atıfla) ya da telifsiz materyaller. Standart lisanslı başkasının videosu için izin gerekir.

Lisansı videoda nasıl bulursunuz?

Videonun açıklama bölümünü genişletip alt kısımda "Lisans" satırına bakın. "Standart YouTube Lisansı" ya da "Creative Commons Atıf (yeniden kullanıma izin verir)" yazar. Satır yoksa, genellikle standart lisans geçerlidir; yine de emin olmak için sahibine sorun.

Aynı videoda iki katman

Bir videonun lisansı, içindeki her unsuru kapsamayabilir. CC lisansı seçilmiş bir videoda da, sahibinin yetki almadığı bir müzik ya da görüntü bulunabilir. Bu nedenle CC etiketine güvenmeden önce içerikte üçüncü taraf unsur olup olmadığına bakın.

Karşılaştırma tablosu

Konu	Standart lisans	CC BY
Yeniden kullanım	Genelde izin gerekir	Atıf şartıyla serbest
Atıf	İzin koşuluna bağlı	Zorunlu
Değiştirme	İzin gerekir	Lisansa göre değişir
Ticari kullanım	İzin gerekir	Lisans çeşidine bağlı

Sık sorulan sorular

CC lisansı sonradan değişir mi?

Sahibi lisansı sonradan değiştirebilir ama daha önce o lisansla alınan kullanımlar için lisans geçerli kalır. Lisansı, indirme tarihiyle birlikte not edin.

CC videoyu indirdim, nasıl atıf yaparım?

Başlık, yazar, kaynak bağlantısı ve lisans adını yazın. Şablon örneği yukarıdaki "Atıf örneği" bölümündedir.

Ticari kullanım nasıl anlaşılır?

CC lisansının "NC" (non-commercial) uzantısı yoksa ticari kullanıma izin verilmiş olabilir; ama ayrıntı için lisans metnini okuyun.

Pratik kontrol listesi

1. Lisans satırını kontrol edin.
2. Üçüncü taraf unsur var mı bakın.
3. Atıf metnini hazırlayın.
4. Lisansın ekran görüntüsünü ve tarihini saklayın.

Hukuki not

Türkiye'de bu konular FSEK kapsamında ele alınır; YouTube'un hizmet şartları ise ayrı bir sözleşmedir. Bu yazı hukuki tavsiye değildir. Şüpheniz varsa lisans metnini okuyun ve uzmana danışın. Sitenin kendi koşulları için kullanım şartları sayfasına bakın.

Özet

Standart lisans: izin gerekir. CC BY: atıfla serbest. Etiketi kontrol edin, içindeki üçüncü taraf materyallere dikkat edin, kaydını tutun. Yalnızca hakkına sahip olduğunuz içerikle ilerleyin.